|
Tarihle barisik olmak
Sevgili Iskenderin kesilen agaclarla ilgili yazisindan sonra Abanada gidenin sadece agaclar degil Cocuklugumuz, tarihimiz oldugunu anladim. Tam bu sirada Kuzey Ingilterede gorduklerimden sonra tarihi nasil katlettigimizi ve tarihle nasil barisik olunacagini gordum.
Is dolayisi ile gecen hafta Ingilterenin kuzeyinde Scotland bolgesine gittim. Ayni zamanda da bos vakitlerimde is gezisini turistik geziye de cevirme imkani buldum.
Bu geziyi kagida dokmemdeki maksat bir ulkenin, ulke insaninin tarihi ile iyi veya kotu nasil barisik kaldigini hayretle izlemem oldu.
Ilk once Bahse konu sehrin EDINBURGH oldugunu belirteyim, Sonra bir tarih ancak bu kadar korunabilir diyerek gorduklerimi paylasayim.
Bizler Turkiyeyi tarih ulkesi olarak bilir tanitiriz. Edinburgh sehrini gordukten sonra biz tarih olarak sadece ibadet yerleini koruyabilmisiz diyebilirim. Onu da sadece bina olarak koruyabilmisiz icini ise bosaltmis cami icerisindeki tarihi halilari bile bu gunun makine halilarina tercih etmisiz. Bizim camilerimizin o paha bicilemiyen ve makina halilarina tercih ettigimiz halilari ise isvicrenin st morittz kentinde 5 , 6, 7, yildizli otellerinin salonlarini susler olmus. Veya Fransada , Ingilterede muzelerin bas taci olmuslar.
Kastamonuya soyle bir bakalim tarihten bize ne kalmis yikik dokuk bir kale, uc bes ev ama tarihi nitelikleri nerede ise yapilan bilincsiz tadilatlar ile bitirilmis vaziyette . Geriye sadece camiler ve turbeler kalmis tarih diyebilecegimiz.
Abana, ne koruyabildik Abanada , Ben 1965 ve sonrasini hatirlayabiliyorum bu gun baktigimizdada Abananin ayni yerden cekilmis eski ve yeni resmi ust uste kondugunda kac tane yerinde duran kalmis hic merak edip sayanimiz oldu mu acaba.
Edinburgh sehir uc parcadan olusuyor. Eski Edinburgh, yeni Edinburgh, ve bati yakasi. Benim ilgilendigim eski Edinburgh .
Sokagindaki tasina kadar korunmus bir semt. Soyle bir Abanaya bakalim benim hatirladigim 30 senede 3defa sokaklar sokuldu yeniden yapildi.
Gezdigim sehrin 50 sene once cekilmis resmi ile bu gunku resmini ust uste koydugumuzda degisen bir tek yapi yok. Ayni resim hic bozulmamis. Sadece yolda gecen arabalar o zaman o donemin arabalari simdi ise bu gunun arabalari degisiklik sadece arabalar ve insanlar yapilar ayni.
Sehir planlayicilari gelisen sehir nufusunu eskinin icine sokacaklarina onlar icin eskinin yaninda yeni bir sehir kurmuslar. Durum boyle olunca 50 sene once dosenen elektrik tesisati, su tesisati, kanalizasyon tesisati ve de yollar ihtiyaca yettigi icin delik desik olmamis 100 sene once yapildigi gibi bozulmadan kalmis.
Bu tarihin bu sehirde madde boyutunda korunmasi, bir de yasanmis insanlik tarihi var hic utanmadan ve rahatsiz olmadan hacli donemindeki kilisenin baskisi ve adalet adina yapilan iskence ve zulumleri, o gunlerde kullanmis olduklari iskence aletlerini mizasen olarak kucuk bolumler halinde bu gun muzeye dondurdukleri zindanlarda halka sunuyorlar. Biz zamaninda buyduk diyebiliyorlar. Utanc verici tarihleri ile bile barisiklar.
Bir de kendimize bakiyorum, Bu gunun gencliginin buyuk bir bolumu kendi tarihinden utanir olmus. Bir baska bolum ise eskiyi yikip , yakip yerine maddenin esiri olmus vaziyette gokdelenler dikmekle mesguller.
Ne bileyim belki de yaslandik nostaji sadece yaslilar icin onem tasiyordur. Geriye donup baktigimizda gencligimizi gorebilecegimiz yer arayip bulamadigimizdandir. Bu gun bizler Abana meydanindaki ihlamur agacini belki de gencligimizi gorecegimiz icin ozluyoruzdur.
Bu konuda Edinburgh insanlari cok sanslilar. Gencliklerine bir tasi bile degismemis yollarinda donebilir o gunlerini yasayabilirler.
Bu gunun gencleri yarinin ihtiyarlari sira size de gelecek ve cocuklugunuzu yasamak istediginizde bu gidisle bir sey bulamiyacaksiniz.
Tarihle ve tarihimizle barisik olalim, Iyisi veya kotusu ile bizim yasadigimiz tarih bunu unutmiyalim , Ayni Scotland halki gibi, yanlislarini unutmamak icin tarihi ile barisik ve utanmiyor bu gun cocuklarina nerelerden nereye geldiklerini gosterebiliyorlar.
Bu miras yedi hesabi miras kalan parayi nasil kazanildigini bilmedigi icin har vurup Harman savuran birisinin kendi alin teri ile kazandigi parayi harciyamadigi gibi.
Iste bu nedenle bu gun elimizde olanin nasil kazanildigini bilmeyen genclik tarihinden utanir duruma duser ve de elindekileri kaybetmeye mahkum olur.
Sevgili iskender bir gun kesilen o iki mimoza agacinin da dikildigini gormek umuduyla diyelim.
|